بداهه‌نوازی: هنر اندیشیدن و اجرای موسیقی به طور همزمان.

تجزیه و تفسیر از لحاظ هم آهنگی

دراین گفتار بهتر است نخست قطع هائی را که هارمونیشان به صورت آکور یا آکورهای شکسته باشد ، مورد استفاده قرارداد ، با در نظر گرفتن اینکه این آکورها مستقلا نمود داشته باشند ، ( مانند اتودهای پیانو ) یا به عنوان زیر بنای هارمونی قطعه ها بکار برده شده باشند . ( مانند همرهی برای آواز یا ساز )

     باید گفت در قطعه هائی که به سبک پولیفونی ، ( موسیقی چند صدائی که در آن هر صدائی حرکت مستقل و مخصوص به خود را دارد ) تنظیم شده باشند ، یافتن روابط هارمونی های زیر بنای آنها به مراتب بر اساس فرودهای گوناگون ترتیب می یابند ، می توان در تجزیه و تفسیر قطعه های پیشگفته نیز توفیق حاصل نمود .

     در دو مثال زیر شیو ه تجزیه و تفسیر قطعه ها از لحاظ هارمونی عملا نشان داده می شود :






میزان دوم - پایه هارمونی این میزان سه صدائی تنیک تن لا بمل بزرگ است پس باید نت فا در اول میزان به عنوان «نت پهلوئی » یا ( تاخیر آزاد ) تلقی نمود .

     میزان سوم - پایه هارمونی این میزان آکور هفتم نمایان مبدا است ، پس باید نت بیگانه لا بمل را که در باس قرار گرفته ، به عنوان « نت ایست دار »  ( ارگ وار ) و نت فا ضرب سوم را به عنوان « نت پهلوئی » تلقی نمود .

     میزان چهارم - پایه هارمونی این میزان سه صدائی تنیک با نت سی بمل به عنوان «نت پهلوئی » یا ( تاخیر آزاد ) نمود دارد . در ضرب سوم با تغییر پنجم ( کنت ) به بالا ، سه صدائی افزوده تشکیل شده است . پنجم تغییر یافته این آکور خاصیت « گذر » دارد ( می بمل - می بکار - فا ) .

     میزان پنجم - پایه هارمونی این میزان سه صدائی درجه چهارم شروع شده ، در ضرب چهارم ، آکور سه چهارمکه پایه آن سل است و پنجم ( ربمل ) و هفتم ( فا ) ؛ آن نیز تهیه شده ، به صورت گذر نمود دارد .

     میزان ششم - پایه هارمونی این میزان درجه ششم به صورت « تبدیلی » آمده است . در شروع میزان سه صدائی نمایا نسبت به فا کوچک ، ( درجه ششم تبدیلی تن مبدا ) با تاخیر تهیه شده ی چهارم ( نت فا ) نمود دارد . با حل طبیعی این آکور در ضرب سوم آمده است .

     در ضرب چهام آکور آکور سه و چهار با تغییر به چایین پنجم ( دو بمل ) نمود دارد . ( مد بزرگ کوچک شده « ماژور هارمونیک » با تنیک می بمل )

    میزان هفتم - پایه هارمونی این میزان نمایان تبدیلی درجه پنجم تن لا بمل بزرگ می باشد ؛ در ضرب اول آکور هفتم نمایان نسبت به تن می بمل بزرگ با تاخیر چهارم ( می بمل ) تهیه شده نمود دارد ؛  در ضرب دوم که همان هارمونی قبلی ادامه دارد ، در صدای بالا ئی نت سل به عنوان «نت گذر» آورده شده ؛ و بالاخره در ضرب سوم نت تاخیر شده ( چهارم ) حل شده است .

  میزان هشتم - پایه هارمونی این میزان  آکور هفتم  نمایان تن لا بمل است پیوستگی هارمونی ها ی این میزان درست مانند میزان قبلی است .







میزان دوم - پایه هارمونی این میزان آکور پنج و شش درجه دوم است که هفتم آن لا بمل  به صورت تهیه شده نمود دارد ، ولی خل همین هفتم به طور طبیعی نیامده بلکه به صورت «دوباره انحراف  » ، یعنی به وسیله نتهاب سی بمل ، لا بکار ( تغییر کروماتیکی به بالا ) و دو ( تاخیر آزاد ) در میزان بهد به نت سی بمل هدایت شده است . زیر بنای هارمونی این دو میزان به صورت تسلسل آکورهائی به شکل زیر می باشد :


هفتم آکور ( نت لابمل ) در ششمین دو لا چنگ بدین علت قبلا در سی بمل هدایت شده ، ( تشکیل هم صدا با صدای بالا ) که با تغییر کروماتیکی به بالا ، در ضمن امکان حرکت پیوسته از بالا به پایین به نت محسوس ، ( درجه هفتم ) نسبت به سی بمل نیز بدست آید . بدی ترتیب درجه دوم با تسلسل I,VII6 ( نسبت به درجه دوم ) به صورت درجه « تبدیلی » نمود دارد .

      میزان سوم - در شروع میزان تاخیر دو گانه ای ( تاخیر نهم وچهارم ) نمود دارد که چون قبلا در دو صدای دیگر تهیه شده اند ، باید به عنوان « تاخیر نیمه آزاد »تلقی گردند.

      میزان چهارم - در این میزان به ترتیب سه صدائی نمایان به صورت آکور 2 ، آکور شش تنیک و سه صدائی تنیک نمود دارند . نت سل چنگ چهارم آواز را باید به عنوان « نت پهلوئی » تلقی نمود .

     میزان پنجم - سه صدائی نمایان : پنجم ( کنت ) آن در آخرین چنگ به صورت « گذر» تغییر کروماتیکی به بالا نمود شده ،و از اینجا می تئان بگوییم فرود نیمه پایان ( به درجه پنجم تن اصلی ) تشکیل شده است  .

       میزان ششم - در شروع میزان سه صدائی تنیک نمود دارد که نت پایه آن در صدای باس دیرتر آورده شده ؛ به طوریکه می دانیم شروع میزان نباید به عنوان آکور چهار و شش تلقی گردد . ( رجوع شود 34) سپس آکور سه چهار درجه پنجم آورده شده و در اینجا هم صدای باس دیرتر نمود کرده است.

       میزان هفتم - در اینجا باید دقت نمود که حرکت بالا رونده هفتم آکور سه چهار گفته شده در میزان پیش ( ربمل به نت می بمل ) را باید به عنوان نت گذر از دو به می بمل ( دو - ربمل - می بمل ) تلقی نمود .

پایه هارمونی این میزان آکور سه چهارافزوده تر می باشد ، البته بادرنظر گرفتن اینکه نت سل بمل جایگزین فا دییز نوشته می شد ارتباط هارمونی صحیح تر می بود ) در این قطعه شومان به جای فا دییز ، سل بمل را ترجیح داده زیرا این نت به تن مبدا ( لا بمل بزرگ ) نزدیکتر است رجوع شود به 79)

     میزان هشتم - در اول میزان آکور چهار شش که چهارم آن ( می بمل ) نیز تهیه شده ، نمود دارد . نت ر بکار صدای آواز باید به عنوان « نت پهلوی »تلقی شود. در سومین چنگ ، تاخیر دو گانه بالا رونده آورده شده است که در ضمن می بمل نیز تهیه شده و  بالخره این میزان با آکور هفتم تغییر یافته درجه دوم که در چنگ آخر نمود دارد ، وسیله مد گردی به نمایان تن لا بمل شده است . بدیهی است این فرود را نباید به عنوان « نیمه پایان » تلقی نمود ، ( با میزان پنجم مقابله نمائید ) بلکه باید گفت :  در اینجا یک نوع فرود پایانی تشکیل شده است .

    میزان نهم - در این میزان روی پایه هارمونی ، که آکور هفتم نمایا است ، به وسیله حرکت کروماتیکی بالا رونده ، مد گردی به عقب به تن مبدا انجام یافته است .

     میزان دهم - در قسمت اول این میزان آکور شش درجه ی دوم و در آخر میزان آکور هفتم درجه ششم با تغییر کروماتیکی سوم ( تییرس ) به بالا ، که در واقع نمایان فرعی درجه دوم باید محسوب گردد، آورده شده است .

     میزان یازدهم - سه صدائی درجه دوم .

     میزان دوازدهم - در این میزان به ترتیب آکور هفتم نمایان به صورت آکور 2 ، آکور شش تنیک و بالاخره سه صدائی تنیک به حالت پایگی نمود دارند .

      میزان سیزدهم - با میزان پنجم مقابله کنید . فقط در چنگ آخر آکور نمایان تغییر یافته ، به صورت هفتم آورده شده است .

      میزان چهاردهم - در قسمت اول این میزان سه صدائی تنیک و در قسمت دوم آکور هفتم درجه ششم یا با سوم ( تییرس ) به بالا تغییر یافته نمود دارند. (نمایان فرعی درجه دوم ).

      میزان پانزدهم - در شروع میزان سه صدائی درجه دوم ( در چنگ دوم هفتم این آکور به صورت نت زینت به حال گذر ) آورده شده و در قسمت دوم آکور پنج و شش درجه اول با تغییر به پایین هفتم ، ( در واقع نمایان فرعی درجه ی چهارم ) نمود دارند . نت می بکار آخر میزان را باید به عنوان «نت پهلوئی » تلقی نمود .

     میزان شانزدهم - در این میزان به وسیله نتهای گذر کروماتیک ، ( لا بمل - لا بکار - سی بمل وو فا - فا بمل - می بمل ) و یک نت پهلوئی ، ( دو ) سه صدائی درجه چهارم و همچنین آکور شش درجه دوم به گونه ای نمود دارند و. سپس آکور چهار شش درجه تنیک و بالاخره آکور هفتم نمایان با تاخیر چهارم ( لا بمل ) آورده شده و مجموعا فرود پایانی تشکیل گردیده است .

      میزان هفدهم - در این میزان سه صدائی تنیک نمود دارد که درچنگ آخر باد تغییر کروماتیکی به وارونگی اول آکور هفتم کاسته هدایت شده است .

      میزان هیجدهم - در این میزان به ترتیب آکور سه و چهار درجه پنجم و سپس آکور سیه چهار درجه هفتم نمود دارند . باید در نظر گرفته شود که هفتم ( ربمل ) آکور اولی ، ( آکور هفتم نمایان ) به جای حل شدن در همان صدای بالا، قبلا به صدای باس پریده است . هفتم آکور دومی ، ( آکور سه و چهار هفتم فرعی درجه هفتم ) را که به طور آزاد نمود دارد ، می توان به عنوان تاخیر آزاد نیز تلقی نمود . در چنگ سوم میزان ، نمایان فرعی درجه ششم ( هفتم نمایان نسبت به فا کوچک ) نمود دارد که هفتم آن حرکت بالا رونده نمود است . ( یعنی نت سی بمل به دو حرکت کرده است ) در چنگ آخر میزان ، آکئر سه چهار نمایان نمود داردو نت دو صدای بالائی را باید به عنوان پیش نمود کوتاهی تلقی نمود .

      میزان نوزدهم - در چنگ اول میزان تاخیر دو گانه ی بالا رونده نمود دارد . ( تاخیر پنجم به بالا تغییر یافته و هفتم نسبت به صدای باس ) حل این تاخیر دوگانه به آکور شش درجه ششم ( لا بمل - دو فا ) رسیده است . در چنگ دوم میزان ، تاخیر سه گانه ای نمود دارد که تاخیر پنجم به بالا تغییر یافته آن حرکت بالا رونده و تاخیر هفتم و نهم آن حرکت پایین رونده نمود ه اند . حل این تاخیر سه گانه به آکور شش درجه دوم رسیده است و در چنگ سوم ، آکور هفتم نمایان نمود دارد . نت لا بمل پایان میزان را به عنوان پیش نمود تلقی نمود و با لاخره 

     میزان بیستم - آکور پایانی تننیک آورده شده که در ضمن صدای بالائی آن به وسیله نتهای پهلوئی زینت داده شده است .


نظرات

ارسال نظر