بداهه‌نوازی: هنر اندیشیدن و اجرای موسیقی به طور همزمان.

کنترپوان فصل نهم

کانن

اگر یک خط ملودی بوسیله یک صدای دوم،در فاصله ای بعد از صدای اول ،مورد تقلید و تکرار کامل قرار گیرد نتیجه آن چیزی است که کانن خوانده می شود.یک نوع از کانن که"راند"نامیده شده است حتی برای غیرموسیقی دانان از طریق آوازهای محبوبی مانند"سه موش کور"و "قایقت را پارو بزن"،آشنا است.انواع دیگر کانن قرنهاست که در موسیقی جدی در مورد استفاده بوده است.روش کانن بیشتر در قسمتی از یک اثر موسیقی بکار برده می شود ولی استثناهایی مانند کانن هایی که درهنرفوگ باخ وجود دارد نیز دیده شده که قطعات مستقل را تشکیل می دهند.

صدای اول دریک کانن را"پیشرو"و صدایی که تقلید آن را می کند "دنباله رو"می خوانیم.اگر بیش از دوصدا بکار رفته است لغات اولین پیشرو و دومین پیشرو بکار می رود.


کانن دو صدایی

فاصله است که بین ورود دو صدا در یک کانن وجود دارد می تواند از یک نت تا چند میزان باشد،اگر چه فاصله خیلی کم و یا خیلی زیاد کمتر مورد استفاده است در نمونه1فاصله ای بین دو صدا وجود دارد که میتوان آن را متعارف دانست آنقدر به پیشرو قبل از ورود دنباله رو،مهلت داده شده است که شنیده شده و در نتیجه تقلید آن توسط دنباله رو محسوس باشد.از طرف دیگر آنقدر فاصله زیاد نیست که مطلب،قبل از تکرار آن در دنباله رو از خاطر رفته باشد.

نمونه1:


فایل صوتی : دانلود

در کاننی که در نمونه 2به مثال آورده شده زمان فاصل بین ورود پیش رو و دنباله رو بی نهایت کوتاه است.شنیدن تقلید بین دو صدا در این مورد بسیار مشکل می شود چون از نظر ریتمیک دو صدا با یکدیگر توافق ندارند پیشرو با ضرب ضعیف و دنباله رو با ضرب قوی همان مطلب را آغاز می کند.

نمونه2:


فایل صوتی : دانلود

علاوه بر زمان بین ورود دو صدا مطلب دیگری که در کانن می تواند متغیر باشد فاصله هارمونیک بین دو صدا است.بدین معنی که از نظر اندازه گیری عمودی(هارمونیک)فاصله بین پیشرو و دنباله رو می تواند متغیر باشد.در نمونه های 1و2این فاصله اکتاو است که البته برای حفظ وحدت تونالیته طبیعی ترو موفق تر خواهد بود.ولی از طرف دیگر مانع از تنوع هارمونی خواهد شد که در مورد آن در انتهای این فصل مفصل تر بحث خواهیم کرد.

کانن دو صدایی در فاصله هم صدا خیلی نادر است مخصوصاً اگر بدون همراهی (آکومپایمان)باشد.در نمونه3دو صدای بالا تقلید را در فاصله هم صدا ارائه می دهند ولی صدای زیر که کنترپوان آزادی است در عمل کانن دخالت نداشته و یک زمینه هارمونیک و ریتمیک را ایجاد کرده و نگاه می دارد.

نمونه3:


فایل صوتی : دانلود

تقاطع دو صدا هنگامی که کانن در فاصله هم صدا باشد اجتناب ناپذیر خواهد بود.حتی در کانن هایی که به فاصله دوم و سوم هارمونیک نوشته شوند جلوگیری از تقاطع اصوات مشکل خواهد بود.

کاننهایی که در فاصله های چهارم،پنجم و ششم نوشته شده باشند زیادند.در فاصله هفتم نیز کانن نوشته می شود ولی خیلی کم.در نمونه4کانن از آثار میزان سوم داده شده است آغاز یک ملودی کورال است و درواقع کاننی که در بالای آن قرار گرفته آکومپایمان برای آن ملودی می باشد.

نمونه4:


فایل صوتی : دانلود

در کانن هایی که در فاصله اکتاو یا همصدا نیستند معمولاً ضروری خواهد بود که بعضی نت ها ،از طریق بکار بردن دیز،بمل و یا بکار،تغییر یابند تا وحدت تونالیته در قطعه محفوظ بماند.حتی کانن هایی که در فاصله هم صدا یا اکتاو نوشته می شوند گاهی چنین تغییراتی را ،به خاطر ایجاد بعضی تسلسل های هارمونیک،در بر می گیرند.در نمونه4استعمال"فا"دیز و "سل"دیزدر میزان آخر معرفی از همین گونه تغییرات است.به هر حال تا زمانی که نت ها در اساس یکی باشند،حتی اگر علامات عرضی تغییراتی را بوجود آورد،کانن"مطلق"خوانده می شود.

پایان کاننها معمولاً از قید تقلید آزاد می شوند تا بتوان کادانس رضایت بخشی را بوجود آورد.

نوشتن کانن در فاصله نهم و دهم آسانتر از فاصله دوم و سوم خواهد بود چون احتمال تقاطع دو صدا کمتر می شود.در نمونه5تقلید در فاصله نهم معمول گردیده است.

نمونه5:


فایل صوتی : دانلود

فاصله دوازدهم برای تقلید بین دو صدا کمیاب نیست ولی فاصله زیاد هم بندرت دیده شده است فواصل هارمونیک بیش از دوازدهم خیلی نادر است.

بکار بردن فواصل هارمونیک کاسته یا افزوده برای تقلید بین دو صدا،در سبکی که در اینجا با آن سرو کار داریم،کاملاً غیرممکن است چون دشواریهایی در حفظ وحدت تونالیته و هارمونی های منطقی بوجود خواهد آمد.

اینکه آیا یک ملودی قابلیت کانن شدن را دارد و دراین صورت چه فاصله ای بین دو صدا موفق تر خواهد بود، از طبیعت خود ملودی مشخص می گردد.بسیاری از ملودیها برای کانن شدن مناسب نیستند،در حالی که بعضی دیگر این قابلیت را دارند که در فواصل مختلف بصورت کانن نوشته شوند.بهر حال مقداری اهتمام و تردید قبل از دریافت نتیجه مطلوب ضروری خواهد بود گاهی ممکن است که آهنگ ساز بطور اتفاقی به یک نتیجه بسیار مطلوب در یک کانن توفیق یابد.

یک نمونه عالی برای مطالعه در زمینه کانن نویسی و اریاسیونهای گلد برگ اثر باخ است که قسمت هایی از آن در بالا بتوجه رساندیم دراین اثر عظیم که شامل 30واریاسیون می باشد واریاسیون شماره 3و دیگر واریاسیون هایی که شماره آنها ضریبی از سه است کانن بکار رفته و هر یک براساس فاصله هارمونیک دیگری ساخته شده است.بعلاوه این فاصله درهر کانن شماره همان واریاسیون است که تقسیم بر سه شود.مثلاً واریاسیون شماره 9کاننی در فاصله سوم است.


کانن با سه صدا یا بیشتر

هنگامی که سه یا بیشتر صدا با روش کانن تلفیق می گردد،زمان فاصل بین ورود صدای اول و دوم و هم چنین فاصله هارمونیک بین این دو صدا،میتواند برای صداهای بعدی نیز تکرار شود و یا اینکه برای صداهای بعدی فواصل جداگانه ای بکار برده شود.درکانن سه صدایی که درنمونه 6آورده ایم هم فاصله ورود که یک میزان است وهم فاصله هارمونیک که اکتاو است،درنحوه ورود صدای سوم تکرار می شود.ضمناً متذکر می شویم که درهمین اثراین سه صدا خودشان اکومپایمانی برای یک کانن دیگر می شوند که با نت های طولانی تر در میزان چهارم ،به روی خط حامل وسطی،آغاز می گردد.

نمونه6:


فایل صوتی : دانلود

در نمونه 7یک استرتتوازیک فوگ نشان داده شده است که اگر چه یک کانن کامل نیست طرح اصلی آن در زمینه یک کانن چهار صدایی است .توجه کنید که در اینجا زمانهای فاصل بین ورود صداها متفاوت و از نظر فاصله هارمونیک دو فاصله مختلف بکار رفته است.

نمونه7:


فایل صوتی : دانلود

درنمونه8یک کانن 4صدایی را مشاهده می کنید که زمان فاصل بین ورود صداهای آن مساوی ولی فاصله هارمونیک یکسان نیست.از طرف دیگر فاصله هارمونیک بین آلتو وسپرانو چهارم اس و بین باس و تنور نیز فاصله چهارم می باشد.

نمونه8:


فایل صوتی : دانلود

نمونه 23که برای تجسم مطلب دیگری درهمین فصل آورده شده است ضمناً معرف خوبی از یک کانن 4صدایی است که در آن همان فاصله زمانی(دو ضرب)و همان فاصله هارمونیک(فاصله پنجم )درمورد محل ورود صداهای مختلف وجود دارد.

کانن برای بیش از 4صدا نسبتاً نایاب است نمونه9استرتتو آخری از یک فوگ باخ را نشان می دهد که نمونه برجسته ای از کانن 5صدایی است.بکار بردن پرش پنجم به جای چهارم به طرف پایین در آغاز پاسخ ها(دومین و چهارمین ارائه سوژه دراین مثال)حاکی از تقلید تونال می باشد که در فصل هشتم مورد بحث قرار گرفت.دراینجا از یک خط حامل دیگر نیز استفاده کرده ایم تا حرکت صداها روشن تر بتوجه برسد والا قاعدتاً نت نویسی به روی دوخط حامل انجام می شود.

نمونه9:


فایل صوتی : دانلود

بکار بردن روشهای ویژه درکانن

روشهای حرکت مخالف"افزودن" "کاستن" و حرکت آخر باول که در بحث مربوط به انوانسیون ذکر شد درمورد کانن نویسی هم قابل استفاده است.


حرکت مخالف

درنمونه 10 صدای وسط تقلیدی از صدا بالا را حرکت مخالف در فاصله ششم پایین نشان می دهد صدای سوم که درباس قرار دارد کنترپوان آزادی است و در کانن شرکت نمی جوید.

نمونه10:


فایل صوتی : دانلود

نمونه11 نشان می دهد که درجات مختلف یک گام وقتی که بصورت مخالف بکار روند،اگر کانن در هم صدا یا اکتاو باشد،چگونه خواهد بود.

نمونه11:


پاسخ نت"ر"در پیش رود،نت"سی"در دنباله رو،و هم چنین پاسخ "می "در پیش رو نت"لا" خواهد بود و غیره.توجه کنید که نت نمایان در پیش رو بوسیله نت زیر نمایان در دنباله رو پاسخ داده می شود و بالعکس پاسخ زیر نمایان،نمایان است.نظیر نمونه فوق را می توان براساس تقلیدهای با حرکت مخالف از فواصلی جز هم صدا و اکتاو تنظیم نمود.

بخاطر داشته باشید نتهایی که در نمونه فوق به روی هم قرار گرفته اند در واقع همان بکار رفتن دریک کانن با هم به صدا در نمی آیند،چون صداها با یکیدگر شروع نخواهند شد.اگر دو صدا با حرکت مخالف در یک زمان شروع شوند نتیجه را دیگر کانن با حرکت مخالف نخوانده بلکه آن را درکنترپوان بنام"آینه"می شناسیم.


افزودن

در نمونه12 صداهای بالا و پایینی کاننی را تشکیل می دهند که زمان نتها در صدای زیر دو برابر صدای بالاست.صدای وسط آزاد است ولی در آغاز نوعی تقلید از صدای بالا را در بر دارد.

نمونه12:


فایل صوتی : دانلود

درنمونه13صدای وسط ملودی صدای بالا را از طریق "افزودن"تقلید می کند(کلماتی که برای خوانندگان دراین نمونه وجود دارد حذف شده اند).

نمونه13:


فایل صوتی : دانلود

یک استرتتو از یک فوگ باخ در نمونه14 بتوجه می رسد.در اینجا صدای بال از طریق افزودن صدای زیر را تقلید می کند در حالی که صدای وسط گاهی با افزودن و درمواردی با تغییرات زمانی دیگر همان مطلب را ادا می کند.

نمونه14:


فایل صوتی : دانلود

یک نمونه نادر از مخلوطی از افزودن و حرکت مخالف در نمونه15نشان داده شده که قسمتی از یک کانن در هنرفوگ اثر باخ است.

نمونه15:


فایل صوتی : دانلود

اگر چه در نمونه های فوق بکار بردن"افزودن"طوری است که دنباله رود زمان نتهای پیش رو را دو برابر می کند ولی نسبت های دیگر نیز در نحوه افزودن قابل اعمال است .مثلاً درضربهای6/8و9/8یا  s/ 12 نت های چنگ می تواند در افزودن تبدیل به سیاه نقطه دار شود.علت این است که نت سیاه قابل تطبیق با تقسیمات طبیعی اینگونه ضربها نخواهد بود.در نتیجه می بینیم که زمان افزودن در این موارد سه برابر اصل خواهد بود.همچنین ممکن است که افزودن چهار برابر بکار رود و نتها چهار برابر زمان نتهای پیش رو را داشته باشند.

توجه میکنید که با استفاده از افزودن دنباله رو هرگز به پیش رو نخواهد رسید.و درحقیقت بیشتر و بیشتر در تقلید خود از پیش رو عقب می ماند .این مشکل را باخ گاهی اینطور حل می کند که پیش رو موتیف را دوبار تکرار می کند درحالی که دنباله رو همان را یک بار با حرکت آهسته تر ارائه می دهد.


کاستن

وقتی روش کاستن درکاننی بکار رود معکوس آنجه که در مورد افزودن گفتیم صادق خواهد بود.چون دنباله رو با نتهایی که زمان آنها کوتاه تر از نت های پیش رو است حرکت می کند بزودی به آن خواهد رسید.اگر کانن در فاصله اکتاو باشد در چنین موقعیتی اکتاوهای موازی اجتناب ناپذیر خواهد شد.همین مطلب را در نمونه 16نشان می دهیم.

نمونه16:


فایل صوتی : دانلود

از آن موقع به بعد دوصدا نقش های خود را عوض کرده اند.صدایی که درآغاز دنباله رو بود حالا پیش روی قبلی حالت افزودن بخود می گیرد. در آثار موسیقی این به هم رسیدن دو صدا و فواصل موازی که نتیجه آن می شود عملاً احتراز شده ودر نتیجه کاننی که در فاصله اکتاو باشد با این شیوه نوشته نخواهد شد.درمواردی روش کانن،قبل از اینکه دو صدا درارائه مطلب به یکدیگر برسند،رها می شود.مثلاً در نمونه17صدای پایین قبل از اینکه صدای وسط ،که سوژه را از طریق کاستن تقلید می کند،به آن برسد ارائه موتیف را تمام می کند،و در نتیجه اکتاوهای موازی بوجود نمی آید.

نمونه 17:


فایل صوتی : دانلود

صدای سوم که در میزان سوم وارد می شود بصورت "کاستن"است درحالی که صدای دوم (از میزان دوم)هم بصورت کاستن وهم باحرکت مخالف به کار رفته است .

یکراه دیگر برای احتراز از بهم رسیدن صداها در کاننی که با روش کاستن نوشته شود این است درمحلی که دو صدا به یکدیگر می رسند تم را در هر دو صدا یک جا آغاز نماییم .اگر چه چنین ترتیبی با مفهوم  کانن مغیرت دارد چون دو صدا با یکدیگر شروع می کنند و یکی پس از دیگری وارد نمی شوند،معهذا چنین استثنایی در این مورد قابل قبول است در حالی که در مورد کانن به طریق"آینه"مقبول نخواهد بود.دراینجا چون صداها با سرعت های متفاوت حرکت می کنند نتیجه نوعی تقلید خواهد بود و توام بودن دو صدا جز در لحظه آغاز احساس نخواهد شد.

درنمونه18 جمله ای از یک ملودی کورال در صدای بالا داده شده در حالی که سه صای پایین چندین تکرار از همین جمله را از طریق کاستن دو برابر بما می دهد.در آغاز دو صدای پایین برای زمان کوتاهی بین خودشان یک کانن بوجود می آورند.در آخر نمونه صدای آلتو از سپرانو می گذرد ولی موازیهایی که در این محل بوجود می آید چون از نوع اکتاو و پنجم نیست ایرادی ندارد.بعلاوه وقتی که با صداهای دیگر مخلوط می شود تسلسل هارمونیک موافقی بوجود می آورد.

نمونه18:


فایل صوتی : دانلود

حرکت برگشت (آخرباول)

درکاننی که با حرکت برگشت ساخته شود ملودی را بصورت آخرباول همراه با فرم اصلی ملودی می شنویم.این را کانن خرچنگی هم می گویند.همانطور که انتظار می رود این نوع کانن میتواند چیزی جز یک عمل مکانیکی نباشد که نتیجه آن در عین اینکه از نظر ساختمانی بغرنج است،از نظر موسیقی رضایت بخش نخواهد بود.بعلاوه کمتر گوشی خواهد بود که بتواند ارتباط بین دو صدایی را که یکی به جلو و دیگری به عقب می رود دریک زمان استنباط کند.یکی از کانن های خرچنگی نادری که در موسیقی وجود دارد در نمونه19aو19bنشان داده  شده است.آغاز وانتهای ملودی اصلی داده شده دوازده میزان از وسط این ملودی را بخاطر اختصار در این نمونه حذف کرده ایم.نت کامل این کانن در نمونه19bدیده می شود.

نمونه 19 a



فایل صوتی : دانلود

کانن متداوم

کانن هایی که بعد از گذشت زمانی مجدداً مطالب آغاز را تکرار می کنند،و از این راه مکرراً به تم اصلی باز می گردند کانن متداوم یا ابدی و یا مدور خوانده می شوند.بخاطر ساختمان خاصی که دارند کادانس واقعی اتفاق نمی افتد مگر آنکه مصنوعاً کادانسی ساخته شود و یا اینکه درمورد چگونگی اتمام بروی هارمونی تونیک قبلاً توافق شود.چنین نقاط اتمامی را گاهی قبلاً با علامت فرماتا مشخص می سازند.در بعضی کاننهای هنرفوگ قسمت اصلی کانن متداوم است و می تواند به طور آزاد تا هر اندازه که مجری بخواهد کانن را پایان دهد با استفاده از آن کدا می تواند اختتام رضایت بخشی را داشته باشد.


راند

یک نوعی از کانن متداوم راند گفته می شود که معمولاً آوازی بوده و با کلام توأم است.این نوع کانن عموماً برای سه یا بیشتر صدا بوده و هر خواننده ویا گروه خواننده پس از تمام کردن جمله آخر مجدداً ملودی را از سر می گیرد.بجای اینکه اینگونه راند با چنین خط حامل نوشته شود معمولاً فقط به روی یک خط حامل نوشته شده و محل هایی که خوانندگان بعدی بایستی وارد شوند و ملودی را آغاز کنند از طریق نمره گذاری به روی خط حامل مشخص می شود.اگر در چنین اجزایی مرد و زن هر دو شرکت دارند طبیعی خواهد بود که مردها یک اکتاو و پایین تر بخوانند و در واقعیت،کانن در فاصله هم صدا نخواهد بود.در نمونه20یک راند به طریقی که معمولاً نت نویسی می شود نشان داده شده است.

نمونه20:


فایل صوتی : دانلود

وقتی که صدای اول به محلی که شماره 2بروی آن قرار دارد می رسد صدای دوم نیز ملودی را از ابتدا شروع می کند.،و وقتی که صدای اول به محل شماره 3می رسد صدای دوم به محل شماره 2رسیده و صدای سوم تازه ملودی را شروع خواهد کرد.در نمونه21همان راندی که درنمونه20داریم را نشان می دهد ولی در اینجا نت نویسی بروی سه خط حامل و چگونگی ورود صداها را بطور روشن می بینیم.

نمونه21:


فایل صوتی : دانلود

از این قرار طرح راند سه صدایی از قرار زیر است:

صدای اول :             :     a   b   c   :        :   a     b    c

صدای دوم :             :     a   b   :        :    c    a    b

صدای سوم :            :     a   :        :   b     c    a

(حروفa،bوc)معرف قسمت های سه گانه ملودی است.)


کانن پیچیده

نوع کمیابی از کانن،پیچیده نامیده می شود و در آن ملودی درتونالیته ای جز آنچه در آن شروع کرده ختم می شود.آنوقت تکرار های متعدد لازم خواهد بود،تا سرانجام قطعه در تونالیته ی سرآغاز تمام شود.مثلاً در هدیه موسیقی اثر باخ کاننی وجود دارد که ملودی آن در"دو"شروع شده و در "ر"ختم می شود.

با دوم در "ر" شروع و در"می"تمام می گردد و به همین طریق پیش می رود و بعد از شش تکرار به تونالیته"دو"مجدداً می رسد.این گونه کانن ها می توانند براساس دور فواصل پنجم پیش رود و یا از طریق روشهای دیگر مانند نمونه ای که هم اکنون ذکر شد.


کانن معمایی

نوعی از کانن که خیلی پیش از دوران باخ متداول بوده"کانن معمائی "یا "رمزی"نامیده شده است.نت نویسی این نوع کانن معمولاً شامل یک خط ملودی همراه با کلیه ها و نشانه های دیگر بوده که فاصله هارمونیک و زمان بین ظهورتقلید های مختلف رمز آن ملودی را آشکار می کرده است. در نمونه22آغاز یک چنین کاننی را نشان داده شده است،نخست نت نویسی اصلی آن و سپس آنطوری که این نت نویسی در واقعیت اعمال خواهد شد ارائه گردیده است این قسمتی از هدیه موسیقی می باشد که باخ آن را برای فردریک کبیر تصنیف کرد و در آن تمی را خود پادشاه ساخته بود بکار برد.در اینجا کانن بین صدای بالا وصدای پایین واقع شده و در صدای وسط تم پادشاه بنحو تزئین شده ای خودنمایی می کند .نوشته ای که در آغاز به زبان لاتین آمده می گوید:"باشد که بخت پادشاه با هر نتی والاتر گردد"،که البته اشاره ایست به روش"افزودن"که در اینجا بکار رفته است.

نمونه22:

 



فایل صوتی : دانلود

در نمونه 23آغاز کاننی را مشاهده می کنیم که برای 4صدا تنظیم شده به ترتیبی که شروع هر صدا به فاصله یک پنجم بالاتر از صدای قبلی قرار دارد چگونگی اجرای آن نیز در این نمونه از طریق نت نویسی کامل نمایش داده می شود.

نمونه23:



فایل صوتی : دانلود

کانن همراهی شده

دربعضی از کاننهایی که تا اینجا مورد بحث قرار دادیم صدای آزادی که در طرح ساختمان کانن شرکت نداشت ولی با آن همراهی می کرد نیز وجود داشت.در مواردی همراهی مفصل تری که می تواند جنبه هارمونیک ویا افقی داشته باشد بکار می رود.بدون شک مشهورترین کانن هایی که با همراهی اصوات دیگر توأم است هما است که درنمونه 24خواهید دید که آغاز موومان آخر از سونات برای ویلن و پیانو اثر سزار فرانک می باشد.اصوات همراهی کننده دراینجا بطورکلی بصورت آکوردهایی ظاهر می شوند.

نمونه24:


فایل صوتی : دانلود

در نمونه25که از شومان گرفته شده اصوات همراهی کننده بیشتر حالت افقی بخود گرفته اند.

نمونه25:


فایل صوتی : دانلود

درنمونه26صدای بالا تقلیدی ازصدای پایین را با حرکت مخالف به ما می دهد درحالی که صداهای وسط حالت تکمیل کننده هارمونیک بخود می گیرند. کلمات اشعار در این مثال حذف گردیده اند.همچنین پارتیسیون دوپیانو،که دراینجا نشن داده نشده است،همین کانن را با مقداری هارمونی های تکمیل کننده اجرا می کند.

نمونه26:


فایل صوتی : دانلود

کانن دوبل

منظور از کانن دوبل تلفیق دوکانن دریک زمان میباشد.دو صدای آغاز کننده برای هر یک از دو کانن می تواند با هم و یا مترادفاً ظاهر شوند. همچنین یکی از دوکانن می تواند کم اهمیت تر بوده و نقش همراهی را نسبت به دیگری داشته باشد،و یا اینکه هر دو از نظر اهمیت مساوی باشند.درنمونه27کاننی مشاهده می شود که بر اساس ملودی کورال بوده و بنظر مهمتر ازکانن دیگری که با نت های تریوله ساخته شده می آید.

نمونه27:


فایل صوتی : دانلود

دو نمونه دیگر از امکانات کانن دوبل در نمونه های 28و 29بنظر می رسد که در هر دو،دو کاننی که با هم تلفیق شده به یک اندازه مهم اند.

نمونه ای که از موتسارت آورده ایم معرف یک کانن مداوم برای سازها است که بطور کلی مورد آن در تاریخ موسیقی نادر است ادامه همین قطعه در نمونه گنجانده شده است ما را مجدداً به سرآغاز قطعه می رساند.(رجوع شود به مطلبی که درباره کانن متداوم در همین فصل ارائه گردید)

نمونه28:


فایل صوتی : دانلود

در نمونه ای که از شومان آورده ایم کلام منظورنگردیده است.

نمونه29:


فایل صوتی : دانلود

چگونگی ساختن کانن

ساختن هر نوع کانن مسائلی را در بر دارد که به بعضی از آنها دراینجا اشاره خواهیم کرد.ولی بطور کلی می توان یک قاعده کلی را معتبر دانست:بهتر است صدای پیشرو را تا همان موقعی که دنباله رو ظاهر می شود بنویسیم بعداً همان مقدار مطلب را بصدای دنباله رو منتقل کنیم واز آنجا پیشرو را آنطوری که از نظر کنترپوان نویسی برازنده باشد ادامه دهیم.تجسمی از این روش در قسمتی از یک کانن،درنمونه 30،داده شده و ترتیب نوشتن اجزا مختلف آن خط کشی و نمره گذاری شده است.طبیعی است که مقدار زیادی آزمایش و انتخاب بکار رفته تا نتیجه نهایی قابل پذیرش تشخیص داده شده است.

نمونه30:


فایل صوتی : دانلود

همانطوری که قبلاً اشاره کردیم مشکل اصلی در نوشتن کانن در فاصله اکتاو و یا هم صدا یکنواخت شدن زمینه هارمونیک است.این مساله نتیجه اینست که جزء 1در پیشرو عیناً بعنوان جز 2در دنباله روتکرار می شود.جز 3که کنترپوانی برای جز2است باز بعنوان جز4دردنباله رو قرار می گیرد و به همین ترتیب کار ادامه می یابد.بنابراین همان کیفیت هارمونیک از یک صدا بصدای دیگر منتقل شده و قطعه را از نظر هارمونی دچار یکنواختی می سازد.راه حل در این است که خصوصیات هارمونیک بعضی از نت ها،بخاطر ایجاد تنوع،هنگام تکرار تغییر یابد. مثلاً درتونالیته"دو"ماژور نت"سل"می تواند بعنوان پنجم آکورد تونیک،پایه آکورد نمایان،سوم آکورد میانی،و یا هفتم آکورد زیر میانی تعبیر شود. حتی می توان آن را بعنوان یک نت غیرهارمونیک تلقی کرد.

درنوشتن کانن با حرکت مخالف اگر جدولی مشابه آن چه درنمونه11دیدیم تهیه شود،مفید خواهد بود.در چنین جدولی تمام فواصل هارمونیک که در کانن وجود دارد نشان داده شده و معکوس آنها نیز در مقابلشان قرار می گیرد.

وقتی کاننی از طریق"افزودن"نوشته می شود بایستی از نتهای دراز مدت و هم چنین هارمونی های تکراری احتراز شود.درغیر اینصورت با تقلید"افزودن"هم از نظر ریتمیک و هم هارمونیک کسل کننده خواهد شد.معکوس آنچه دراینجا گفتیم در مورد کاننی که با روش "کاستن"ساخته شود،صادق خواهد بود.اگر پیشرو حاوی نت های خیلی کوتاه مدت باشد،تقلید آن با"کاستن"در دنباله رو بطور غیرطبیعی عجول شده،قدری شباهت به صفحه ای پیدا می کند که با سرعت زیاد تر از آنچه باید نواخته شود.

همچنین تغییرات هارمونیک نبایستی خیلی تند ظاهر شوند که در این صورت دنباله روکه آنها را با دو برابر سرعت اجرا خواهد کرد،از نظر هارمونیک غیرطبیعی و عجیب خواهد شد.

برای نوشتن کانن با حرکت برگشت بایستی نیمی ازپیشرو را نوشت و آنوقت همان را به دنباله رو با حرکت برگشت منتقل کرد.سپس از طریق برگشت نیمه اول دنباله رو بشود.

برای تصنیف کردن مدور بایستی اجزای کانن را بروی هم قرار داد تا نتیجه آن در اختلاط با یکدیگر امتحان شود.چنانچه راند برای صدای انسانی نوشته می شود بایستی حدود متعارف صداها را در نظر گرفت.بطور کلی میتوان گفت که از نت"دو"تا نت"می" که یک دهم بالای آنست حد قابل قبول برای تمام صداهاست که البته صدای مردان یک اکتاو پایین تر از صدای زنان قرار می گیرد.

بالاتر از همه چیز بایستی بخاطر سپرد که تمام امکانات کانن نویسی موقعی موفق هستندکه هنگام بصدا آمدن خوش آیند باشند نه اینکه چگونگی ترکیب آنها بروی کاغذ جالب باشد.همچنین نباید آنها را بخودی خود هدف قرار داد.بلکه روشهایی برای افزودن به ارزشهای موسیقی هستند و بایستی جایی بکار برده شوند که مقبول و منطقی باشند.




دیدگاه کاربران


ارسال دیدگاه

*
شماره تماس شما دیده نخواهد شد.
پست الکترونیکی شما دیده نخواهد شد.
*