بداهه‌نوازی: هنر اندیشیدن و اجرای موسیقی به طور همزمان.

فاصله موسیقی

درموسیقی  اختلاف زیرو بمی ( زیرایی ) یا نسبت تواتر میان دو صدا را فاصله گویند .

فاصله دونت پی در پی  را متصل و غیر آن را منفصل گویند .


بعضی از فاصله های متصل که بهم نزدیک ترند نیم پرده و آنهائی که دورترند پرده نامیده می شوند .


فاصله را همیشه بالا رونده حساب می کنند .


هر فاصله به نام شماره نت های تشکیل دهنده آن نامیده می شود .


بدیهی است که تعداد فاصله های میانی هر فاصله همیشه یکی کمتر از شماره نام آن است .


اگر نت های موسیقی را ازنت دو ( اوت ) شروع کنیم وتا دوی بعدی دنبال یکدیگر بنویسیم فاصله های هر یک از آن ها ازنت اول چنین است :


ما بین دوتا خود آن نت فاصله ای موجود نیست و چنین فاصله ای را معمولاً هم صدا یا یکم درست می نامند.

به طور کلی اگر فاصله دوم دارای یک پرده باشد ، دوم بزرگ نامیده می شود .

به طور کلی اگر فاصله سوم دارای دو پرده باشد ، سوم بزرگ نامیده می شود .

به طور کلی اگر فاصله چهارم دارای دو پرده ویک نیم پرده باشد ، چهارم درست نامیده می شود .

به طور کلی اگر فاصله پنجم دارای سه پرده و یک نیم پرده باشد ، ششم بزرگ نامیده می شود .

به طور کلی اگر فاصله هفتم دارای پنج پرده ویک نیم پرده باشد ، هفتم بزرگ نامیده می شود .

به طور کلی اگر فاصله هشتم دارای پنج پرده باشد ، هشتم درست نامیده می شود .


علامتهای تغییر دهنده

علامتهای تغییر دهنده علامتهائی هستند که قبل از نت ها ( سمت چپ ) قرار گزفته و صدای آنها را به اندازه نیم پرده یا دو نیم پرده کروماتیک بالا یا پایین می برند .

دیز ( #) صدای نت بدون علامت را نیم پرده کروماتیک بالا می برد .

بمل ( b) صدای نت بدون علامت را نیم پرده کروماتیک پایین  می برد .

دوبل دیز ( X) صدای نت بدون علامت را دو نیم پرده کروماتیک بالا می برد .

دبل بمل ( bb) صدای نت بدون علامت را دو نیم پرده کروماتیک پایین می برد .

بکار() صدای نت های با علامت یعنی تغییر یافته به  وسیله دیز و بمل و دوبل دیز و دوبل بمل را به حالت اصلی بر می گرداند .


نیم پرده دیاتونیک و کروماتیک

دو نت که هم اسم نبوده و نیم پرده فاصله داشته باشند ، نیم پرده دیاتونیک ، و دو نت که هم اسم بوده و نیم پرده فاصله داشته باشند ، نیم پرده کروماتیک نامیده می شوند .


هر پرده از یک نیم پرده کروماتیک ( 5 کما ) ویک نیم پرده دیاتونیک ( 4 کما) یا بعکس تشکیل شده است .


هر کما معادل 1/9 پرده است ، بنابراین 9 کما تشکیل یک پرده می دهد .


نت های مترادف ( آنار مونیک )

دونت که هم اسم نبوده ولی صدایشان یکی باشد مترادف یا آنارمونیک نامیده می شوند .


اگر نت بم ( نت اول ) یک فاصله رانیم پرده کروماتیک پائین یا نت زیر ( نت دوم) را نیم پرده کروماتیک بالا ببریم فاصله دورتر می شود ، ولی تعداد فاصله های میانی آن ثابت می ماند .

 

مثلاً اگر فاصله چهارم درست را که از دو پرده  و یک  نیم پرده تشکیل شده است ، به اندازه نیم پرده کروماتیک دور کنیم تبدیل به فاصله چهارم افزوده می شود .


اگر نت بم ( اول ) یک فاصله را نیم پرده کروماتیک بالا یا نت زیر ( نت دوم ) را نیم پرده کروماتیک پائین بیاوریم فاصله نزدیک تر می شو د ، ولی باز هم تعداد فاصله های میانی آن ثابت می ماند .

مثلاً اگر فاصله سوم بزرگ را که ازدو پرده تشکیل شده به اندازه نیم پرده کروماتیک نزدیک تر کنیم ، به فاصله سوم کوچک تبدیل می شود .


بنابراین اگر از فاصله بزرگ نیم پرده کروماتیک کسر شود به فاصله کوچک تبدیل می شود .

اگر از فاصله کوچک و درست نیم پرده کروماتیک کسر شود به فاصله کاسته تبدیل می شود . ( به استثنای یکم درست که کاسته ندارد ) .

اگر به فاصله بزرگ و درست نیم پرده کروماتیک اضافه شود به فاصله افزوده تبدیل می شود .

اگر به فاصله افزوده نیم پرده  کروماتیک اضافه شود به فاصله افزوده تر تبدیل می شود .

اگراز فاصله کاسته نیم پرده  کروماتیک کسر شود به فاصله کاسته تر تبدیل می شود .


معکوس فاصله ها

اگر نت بم ( اول ) یک فاصله را یک اکتاو بالا ببریم و بعد از نت زیر ( دوم ) قرار دهیم و یا اگر نت زیر ( دوم ) یک فاصله را یک اکتاو پایین بیاوریم و قبل از نت بم ( اول ) قراردهیم ، فاصله معکوس می شود .


چون شماره فاصله و معکوس آن عدد 9 را به وجود می آورد ، بنابراین برای پیدا کردن معکوس هر فاصله کافی است که شماره آن را از عدد 9 کم کنیم .

ضمناً معکوس فاصله های درست همیشه درست است .

معکوس فاصله های بزرگ همیشه کوچک است و بعکس .

معکوس فاصله های کاسته همیشه افزوده است و بعکس .

معکوس فاصله های افزوده تر همیشه کاسته تر است و بعکس .


فاصله های نغمگی ( ملودیک ) و هماهنگ ( هارمونیک )

دو صدای فاصله اگر پی در پی  شنیده شوند فاصله را ملودیک و اگر باهم شنیده شوند فاصله راهارمونیک گویند .


فاصله های مطبوع ( ملایم ) و نامطبوع ( نا ملایم )

فاصله های یکم درست و پنجم درست وهشتم درست را مطبوع کامل و فاصله های سوم بزرگ و سوم کوچک و ششم بزرگ و ششم کوچک را مطبوع غیر کامل و فاصله چهارم درست را مطبوع مشترک و پنجم کاسته و چهارم افزوده را نامطبوع جاذب و بقیه فاصله ها را نا مطبوع گویند .


فاصله های ساده

فاصله هائی هستند که حدود آنها از یک اکتاو تجاوز نکند.


فاصله های ترکیبی

هر فاصله که از اکتاو تجاوز کند ترکیبی نام دارد .

برای ترکیبی کردن یک فاصله ساده کافی است که نت زیر( دوم ) آن را یک یا چند اکتاو بالا یا نت بم ( اول ) آن را یک یا چند اکتاو پائین ببریم .


کیفیت فاصله های ساده در ترکیبی آنها عوض نمی شود، یعنی فاصله های درست در ترکیبی درست و فاصله های بزرگ و کوچک در ترکیبی کوچک خواهد بود .

فاصله ترکیبی همیشه از اضافه کردن یک یا چند عدد 7 به فاصله ساده ان به دست می آید .

مثلاً اگر فاصله سوم بزرگ را به اندازه یک اکتاو دور کنیم فاصله دهم بزرگ و اگر به اندازه دو اکتاو دور کنیم فاصله هفدهم بزرگ حاصل می شود .

 17=7+7+3       10=7+3


برای ساده کردن فاصله های ترکیبی نیز باید یک یا چند عدد 7 از آن کسر کرد تا فاصله ساده آن به دست آید .

 

مثلاً از فاصله هجدهم درست می توان دو عدد 7 کسر کرد تاعدد چهارباقی بماند و نتیجه چهارم درست شود . 

4= (7+7) - 18  


توضیح : چون فاصله های یکم درست و هشتم درست هر دو فاصله ساده هستند ، فاصله ساده فواصل پانزدهم و بیست و دوم و بیست و نهم ، می تواند هشتم درست یا یکم درست باشد . 


نظرات

ارسال نظر