بداهه‌نوازی: هنر اندیشیدن و اجرای موسیقی به طور همزمان.

آکورد شناسی

آکورد

چند صدا را که در یک زمان باهم شنیده شوند آکورد می نامند ، که اگر از فواصل سومهای رویهم تشکیل شده باشد آن را به حالت پایگی گویند .

نت های آکورد را معمولا به ترتیب از پائین به بالا حساب می کنند .


آکورد شناسی

آکورد شناسی علم شناسائی آکوردهای مختلف ووجه تمایز ووجه تسمیه ی آنهاست . ساده ترین آکوردها آکورد سه صدائی است که ازنت به نام پایه و نت دیگری که نسبت به پایه فاصله سوم دارد ) به نام سوم آکورد و نتی که با پایه فاصله پنجم دارد ( به نام  پنجم آکورد) تشکیل شده است .


آکوردهای سه صدائی تریاد چهار قسمند

1- درآکوردهای سه صدائی اگرفاصله سوم آن از نت پایه بزرگ و پنجمش درست باشد آن را آکورد کامل بزرگ ( قسم اول ) گویند .


2- اگر فاصله سوم آکورد ازنت پایه کوچک و پنجمش کاسته باشد آن را آکورد کامل کوچک ( قسم دوم ) گویند .


3- اگر فاصله سوم آکورد ازنت پایه کوچک و پنجمش کاسته باشد آن را آکورد پنجم کاسته ( قسم سوم ) گویند .


4- اگر فاصله سوم آکورد ازنت پایه بزرگ  و پنجمش افزوده باشد آن را آکورد پنجم افزوده ( قسم چهارم ) گویند .


5- اگر یک فاصله سوم بزرگ به بالای این آکورد اضافه شود ، اکتاو به سه قسمت مساوی ( سه سوم بزرگ ) تقسیم می شود .

به بیان دیگر هر آکورد سه صدائی ازدو فاصله سوم بین پایه سوم - سوم وپنجم تشکیل شده است که به موقعیت آنها ازیکدیگر متمایز و به شرح زیر است .

 

در آکورد کامل بزرگ سوم اولی بزرگ وسوم دومی کوچک است .

در آکورد کامل کوچک سوم اولی کوچک وسوم دومی بزرگ است .

در آکورد پنجم کاسته سوم اولی کوچک وسوم دومی نیزکوچک است .

در آکورد کامل بزرگ سوم اولی بزرگ وسوم دومی کوچک است .

در آکورد پنجم افزوده سوم اولی بزرگ وسوم دومی نیز بزرگ است .

اگر روی هر یک از درجات گام بزرگ یک آکورد سه صدائی به وجود آید :


آکوردهای درجات اول و چهارم و پنجم ، کامل بزرگ و آکوردهای در جات دوم و سو م و ششم ، کامل کوچک و آکورد درجه هفتم ،  پنجم کاسته خواهد بود . اگر روی هریک ازدرجات گام کوچک آرمونیک یک آکورد سه صدائی به وجود آید :


آکوردهای درجات پنجم وششم کامل بزرگ و آکوردهای درجات اول و چهارم ، کامل کوچک وآکوردهای درجات دوم وهفتم پنجم کاسته و اکورد درجه سوم ، پنجم افزوده خواهد بود .

اگرروی هر یک از درجات گام کوچک  ملودیک بالا رونده یک آکورد سه صدائی به وجود آید .


آکوردهای درجات چهارم و پنجم ، کامل بزرگ و آکوردهای درجات اول و دوم ، کامل کوچک و آکوردهای درجات ششم وهفتم ، پنجم کاسته و آکورد در جه سوم ، پنجم افزوده خواهد بود .

اگرروی هر یک از درجات گام کوچک تئوریک ( آنتیک ) یک مورد سه صدائی به وجود آید :


آکوردهای درجات سوم و ششم وهفتم ، کامل بزرگ و آکوردهای اول و چهارم و پنجم ، کامل کوچک و آکورد درجه دوم ، پنجم کاسته خواهد بود .

از مطالب بالا چنین نتیجه گرفته می شود که :

هر آکورد کامل بزرگ به درجه اول یک گام بزرگ به درجه چهارم یک گام بزرگ دیگربه درجه پنجم یک گام بزرگ و یک گام کوچک ( ملودیک یا هارمونیک ) و درجه ششم یک گام ( تئوریک یا هارمونیک ) دیگر متعلق است .

 

یاد آوردی : البته آکورد درجه چهارم گام کوچک ملودیک و آکوردهای درجات سوم و هفتم گام کوچک تئوریک نیز کامل بزرگ هستند، و به این ترتیب یک آکورد کامل بزرگ به درجه چهارم یک گام کوچک ملودیک و درجه سوم یک گام کوچک تئوریک ودرجه هفتم یک گام تئوریک دیگر نیز متعلق است .


هارمونیک و ملودیک                            ( تئوریک VII d و تئوریک III a)

 

                                     هارمونیک تئوریک                              ( ملودیک IVG  ( g

 

هر آکورد کامل کوچک به درجه دوم یک گام بزرگ وسوم یک گام بزرگ دیگر وششم یک گام بزرگ و اول یک گام کوچک و چهارم یک گام کوچک هارمونیک یا تئوریک دیگر متعلق است .

یاد آوری : آکورد درجه دوم گام کوچک ملودیک و آکورد درجه پنجم گام کوچک تئوریک نیزکامل کوچک هستند بنابراین یک آکورد کامل کوچک به درجه دوم یک گام کوچک ملودیک درجه پنجم یک گام کوچک تئوریک دیگرنیز متعلق است .


 هرآکورد پنجم کاسته به درجه هفتم یک گام بزرگ و کوچک هارمونیک و ملودیک و درجه دوم یک گام کوچک تئوریک و هارمونیک دیگر متعلق است .


یاد آوری : آکورد درجه ششم گام کوچک ملودیک نیز پنجم کاسته است و دراین صورت یک آکورد پنجم کاسته به درجه ششم یک گام کوچک ملودیک نیز متعلق است .

هرآکورد پنجم افزوده متعلق به درجه سوم یک گام کوچک آرمونیک و ملودیک است .


آکوردهای تشکیل شده روی درجه اول هرگام را آکورد تونیک .(I)

آکوردهای تشکیل شده روی درجه دوم هرگام را آکورد روتونیک(II)

آکوردهای تشکیل شده روی درجه سوم هرگام را آکورد میانه(III)

آکوردهای تشکیل شده روی درجه چهارم هرگام را آکورد زیر نمایان (IV)

آکوردهای تشکیل شده روی درجه  پنجم هرگام را آکورد نمایان (V)

آکوردهای تشکیل شده روی درجه ششم هرگام را آکورد رو نمایان(VI)

آکوردهای تشکیل شده روی درجه هفتم هرگام را آکورد محسوس  می نامند .(VII)

 

فونکسیون

موقعیت هر آکورد را در هر تنالیته فونکسیون آن آکورد می نامند . مثلاً فونکسیون آکورد دو، می ، سل ، درتنالیته دو ماژورI ودرسل ماژورIV و در فا ماژور یا فا مینور ( ملودیک یا هارمونیک )V ودرمی مینور( تئوریک یا هارمونیک ) VIخواهد بود.

فونکسیون هر آکوردی با اعداد رومی مشخص می شود . به این ترتیب I ،II، III  وغیره 

 

اعداد عربی 1و2و3و4و5و6و7وغیره را به عنوان عدد گذاری( شیفراژ ) برای فواصل نتهای آکورد نسبت به  نت پائین ی( باس ) به کار نمی برند مثلا ً زیر آکورد اعداد 5/3 می گذارند که معرف فاصله های سوم آکورد ( دو ، سل ) ( خلاصه آن عدد 5 ) است .


درتمام گامها و تنالیته ها آکوردهای تونیک وزیرنمایان ونمایان راآکوردهای اصلی تنال و درجات دیگررا آکوردهای فرعی گویند .


وارونگی ( معکوسها ) ی آکوردهای سه صدائی

اگر نت سوم آکورد باس قرار گیرد آکورد به صورت وارونگی اول ( معکوس اول ) می آید و شیفراژ آن 6/3 ( خلاصه آن 6) است . در آکورد معکوس اول فواصل نت ها نسبت به باس سوم و ششم است .


آکورد چهار و شش

اگر نت پنجم آکورد در باس  قرار گیرد ، آکورد به صورت وارونگی دوم معکوس دوم در می آید و شیفراژ آن 6/4 است .

در آکورد معکوس دوم فواصل نت ها نسبت به باس چهارم وششم است .


پس هرآکورد سه صدائی سه حالت دارد :

1- به حالت پایگی که پایه در باس است وفواصل نت ها ی دیگر آن آن نسبت به باس سوم و پنجم است.

2- وارونگی اول ( معکوس اول ) که سوم آکورد در باس است و فواصل نت ها ی دیگر نسبت به آن چهارم و ششم است .

3- وارونگی دوم ( معکوس دوم ) که پنجم آکورد در باس است و فواصل نت ها ی دیگر نسبت به آن چهارم وششم است .

برای هر سه حالت آکورد یک فونکسیون در نظر گرفته می شود ، مثلاً برای آکورد درجه دوماژور فونکسیون تونیک در زیر هر سه حالت آکورد گذاشته می شود که اگر به حالت پایگی  باشدنت باس درجه یک است و اگر به حالت معکوس اول باشد نت باس میانه گام است ، و اگر به حالت معکوس دوم  باشد نت باس نمایان گام است .


آکوردهای چهار صدائی

اگر یک فاصله سوم به بالای آکورد سه صدائی ( تریاد ) اضافه شود آکورد چهار صدائی به وجود می آید  .

چون فاصله پایه تا بالاترین نت ( نت اضافه شده به آکورد سه صدائی ) هفتم است ، این آکورد را آکورد هفتم گویند که شیفراژ آن 7/5/3 به طور خلاصه 7 خواهد بود .


آکوردهای هفتم (7) هفت قسمند که پنج قسم آن د رشیوه کلاسیک دسته بندی شده است . این آکوردها با توجه به اولویت در خوش صدائی به ترتیب زیر هستند :


قسم اول - آکورد هفتم نمایان

چون پایه این آکورد درجه پنجم نمایان یک گام بزرگ یا کوچک است و سوم آن محسوس و دارای فاصله هفتم کوچک نسبت به پایه ) است، آن را هفتم نمایان گویند که اضافه کردن یک فاصله سوم کوچک برروی آکورد کامل بزرگ به دست می آید .


قسم دوم آکورد هفتم کوچک

اگر یک فاصله سوم کوچک بهبالای هر آکورد کامل کوچک اضافه کنیم اکورد هفتم کوچک به دست می اید که روی درجات دوم و سوم وششم گامهای بزرگ و درجه چهارم گامهای کوچک هارمونیک و تئوریک قرار گرفته است .


یاد آوری : البته آکوردهای درجات اول و پنجم گامهای کوچک تئوریک ودرجه دوم گامها ی کوچک ملودیک نیز آکورد هفتم کوچک هستند .


قسم سوم - آکورد هفتم کوچک و پنجم کاسته

این آکورد از اضافه کردن یک فاصله سوم بزرگ به بالای آکورد پنجم کاسته به دست می آید که اگر روی درجه هفتم گام بزرگ قرار گیرد ، آن راهفتم محسوس گویند .


این آکورد روی درجه هفتم گام بزرگ و درجه دوم گامهای کوچک آرمونیک و تئوریک قرار می گیرد .

یاد آوری : آکورد درجه ششم گام کوچک ملودیک نیزاز این نوع است .


قسم چهارم - آکورد هفتم بزرگ

اگر یک فاصله سوم بزرگ به بالای آکورد کامل بزرگ اضافه شود آکورد هفتم بزرگ به دست می آید .

این آکورد روی درجات اول و چهارم گامهای بزرگ و ششم گام کوچک تئوریک . آرمونیک قرار می گیرد .


قسم پنجم آکورد هفتم کاسته

این آکورد از اضافه شدن یک فاصله سوم کوچک به بالای آکورد پنجم کاسته به دست م یآید و شیفراژ حقیقی آن چنین است : یعنی از زوی هم قرار گرفتم سه فاصله سوم کوچک به دست م یآید که در نتیجه هفتم آن نیز کاسته است .

این آکورد هفتم کاسته فقط روی درجه هفتم گامهای مینورآرمونیک قرار می گیرد ، ولی گاهی در گامهای بزرگ نیز به کار می رود .

نت های این آکورد فاصله  اکتاو را به چهار قسمت مساوی تقسیم می کنند .


قسم ششم- آکورد هفتم بزرگ و کامل کوچک

این آکورد از اضافه شدنسون بزرگ به بالای آکورد کامل کوچک به دست می آید و روی درجه اول گامهای کوچک هارمونیک و ملودیک واقع می شود .


قسم هفتم - آکورد هفتم بزرگ یا پنجم افزوده

این آکورد از اضافه شدن سوم کوچک روی آکورد پنجم افزوده به دست می آید و روی درجه سوم گامهای کوچک هارمونیک و ملودیک واقع می شود .


معکوس آکوردهای چهار صدائی

1. به حالت پایگی ( به شکل سوم رویهم ) .


2. به حالت معکوس اول که سوم آکورد در باس قرار دارد ( شیفراژ خلاصه 6)


3. به حالت معکوس دوم که پنجم آکورد باس است( شیفراژ خلاصه 4)


4. به حالت معکوس سوم که هفتم آکورد باس است شیفراژ خلاصه 2 )


یاد آوری : فرانسویها شیفراژ آکورد  هفتم نمایان را به این ترتیب :

 

 

به حالت پایگی معکوس اول

معکوس دوم

معکوس سوم
7 6 6† 4†
5    
 

 

وآکورد هفتم کاسته به این ترتیب است :

 

 

                   

         

         
  6† 4†  
7 5 3 2†
 

 

 


آکورد هفتم کوچک و پنجم کاسته درجه هفتم را با این اعداد مشخص می کنند .


آکوردهای پنج صدائی

اگر به بالای آکوردهای  هفت یک فاصله سوم اضافه شود ، آکورد پنج صدائی به وجود می آید و چون از نت پایه تا بالاترین نت آکورد فاصله نهم است آن را آکورد نهم می نامند .

معمول ترین آکورهای نهم روی درجات پنجم ( نمایان ) گامهای ماژور ومینور به کار می رود که عبارتند از: آکورد نهم نمایان کوچک .


یاد آوری 1 ) : اگر پایه آکورد نهم نمایان بزرگ حذف شود آکورد هفتم کوچک و پنجم کاسته به دست خواهد آمد .


یاد آوری 2 ) : اگر پایه آکورد نهم نمایان کوچک حذف شود آکورد هفتم کاسته به دست خواهد آمد .


آکوردهای نهم ده قسم هستند که شش قسم آن کلاسیک و بقیه ( چهار قسم آخر ) بعداً شخصیت آرمونیک پیدا کرده اند :


1. آکور نهم نمایان بزرگ
2.آکور نهم نمایان کوچک
3. نهم بزرگ با هفتم کوچک
4. نهم کوچک با هفتم کوچک
5. نهم بزرگ با پنجم کاسته
6. نهم بزرگ با هفتم بزرگ
7. نهم افزده
8. نهم کوچک با هفتم کاسته
9. نهم بزرگ با هفتم بزرگ و کامل کوچک
10. نهم بزرگ با پنجم افزوده

عدد گذاری  نهم ها قسم سوم و چهارم و پنجم و ششم ووارونگی های آنها به این ترتیب است .

 

 

وارونگی سوم وارونگی دوم وارونگی اول حالت پایگی
.4 6  7 9
.3 5 6  7
.2 4  5  
 

    


معکوس های نهم نمایان بزرگ و کوچک

در معکوس اول سوم آکورد در باس قرار دارد .

در معکوس دوم ، پنجم آکورد و در معکوس سوم هفتم آکورد باس قرار دارد.


چون درمعکوس چهارم نت نهم آکورد بایستی در باس قرار گیرد و این عمل از نظر اصولی صحیح نیست، معکوس چهارم آکورد مورد استفاده قرار نمی گیرد .


آکورد یازدهم و سیزدهم تونیک

چنانچه آکورد هفتم نمایان را برروی نت تونیک ( به فاصله پنجم از آن) قراردهیم آکوردی به نام یازدهم تونیک به دست می آیِد که آکوردی است شش صدائی و معمولا سومش حذف می شود .


 اگر آکورد نهم نمایان بزرگ و یا کوچک را به فاصله پنجم رو ی نت تونیک قرار دهیم ، آکورد سیزدهم بزرگ یا کوچک تونیک به دست می آید که آکوردی است هفت صدائی و معمولاً سومش حذف می شود .

آکورد سیزدهم کوچک تونیک گاهی درماژور نیز به کار می رود .


آکورد یازدهم نمایان وسیزدهم نمایان

چنانچه آکورد هفتم کوچک درجه دوم گام ماژوررا با فاصله پنجم روی نت نمایان قراردهیم ، آکورد یازدهم نمایان به دست می آید . این آکورد شش صدائی است و معمولاً سومش حذف می شود .


اگربه بالای اکورد هفتم نمایان ( با حذف پنجم آن ) آکورد سه صدایی درجه ششم (IV) گام ماژور یا مینور با (حذف سوم آن) قرارگیرد . آکورد سیزدهم نمایان حاصل می شود که اغلب ، پنجم و یازدهم آن حذف می شود . چنانچه نهم سیزدهم این آکورد بزرگ باشد سیزدهم بزرگ نام دارد و درماژورها به کار می رود و چنانچه کوچک باشد آکورد سیزدهم کوچک نام دارد و درمینورها به کار می رود .


نظرات

ارسال نظر